باورمندی، اعتماد و توجه به نیروهای متخصص داخلی یکی از مهمترین نکاتی است که میتواند کشور را در شرایط جنگ اقتصادی بهپیش ببرد. گرچه در این مسیر سختیهایی نیز وجود خواهد داشت اما هیچ حلاوتی بدون سختی و کار زیاد به دست نمیآید.
به گزارش حوزه ارتباطات و امور بینالملل شرکت مجتمع کشتیسازی و صنایع فراساحل ایران، به گواه مُهری قدیمی که در منطقهی «چغامیش» خوزستان کشف شده، دریانوردی در فلات ایران سابقهای به درازای چندین هزار سال دارد. این مهر که تصویر یک کشتی را با سرنشینان آن نشان میدهد تنها یکی از مواردی است که میتوان با تکیه به آن بر این موضوع صحه گذاشت. در زمان حفر کانال جدید سوئز نیز کتیبهای از داریوش شاه هخامنشی کشف شد که گواه دیگری بر این مدعا است. از ساخت و خرید کشتیها و قایقهای جنگی در دوران ساسانی گرفته تا ناوگانهایی که برای مطالعات استراتژیک در عصر افشاریه مأمور کشف و بررسی سواحل همسایه میشدند همگی نشان از قدمت و اهمیت صنعت کشتیسازی در درازای تاریخ این مرزوبوم دارد.
امروز صنعت کشتیسازی در ایران با صنایعی همچون نفت، گاز و پتروشیمی گرهخورده که بخش اصلی اقتصاد کشورمان را شکل میدهد؛ همچنین مرزهای طولانی آبی کشور در شمال و جنوب در کنار وابسته بودن صنایع جانبی بسیار به صنعت کشتیسازی و بالا بودن ظرفیت اشتغال در این صنعت، کشتیسازی را به صنعتی استراتژیک و مادر بدل ساخته است.
در 50 سال گذشته شاهد تلاشهای بسیاری در جهت توسعهی این صنعت و بهروز کردن دانش فنی و مهندسی مرتبط با آن بودهایم. در این میان شرکت کشتیسازی و صنایع فراساحل ایران (ایزوایکو) بهعنوان زیرمجموعهی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) و بزرگترین زیرساخت دریایی کشور با 1100 هکتار وسعت و دارا بودن تجهیزات منحصربهفرد نظیر کارگاههای تخصصی، داک شناور، سینکرولیفت، سرسره و بزرگترین حوضهای خشک در کشور در کنار بهرهگیری از نیروهای متخصص سهم بزرگی در توسعهی این صنعت داشته؛ تدوین پیشنویس سند توسعه دریایی، ساخت کشتیهای اقیانوسپیما، ساخت حوضهای خشک، تعمیر و ساخت کشتیها تا تناژ ۳۰۰ هزار تن، تعمیر سوپر تانکرها، دکلهای حفاری و ساخت سازههای دریایی (سکوهای نفتی و گازی) بخشی از کارنامهی پر بار ایزوایکو در 9 سال گذشته است. خصوصاً که بررسی این کارنامه پس از اعمال تحریمهای ناجوانمردانه آمریکا نشان از خودباوری ملی و عملی شدن شعار اقتصاد مقاومتی و رونق تولید در کشور دارد. برای بررسی هر چهبهتر این موضوع و اهمیت این صنعت و تأثیری که بر صنایع پاییندستی دارد؛ در گزارش پیش رو عملکرد گروه طراحی، ساخت و تعمیرات شناورهای بزرگ ایزوایکو را در سال گذشته (1398) موردبررسی قرار دادهایم.
*خودکفایی کشور در صنعت کشتیسازی
سال گذشته(98) با پذیرش 12 پروژه، سالی پرکار برای گروه طراحی، ساخت و تعمیرات شناورهای بزرگ بود. شروع این سال با پذیرش یک فروند لایروب با مالکیت شرکتی چینی آغاز شد و پس از آن یک فروند تانکر افراماکس متعلق به شرکت ملی نفتکش ایران(NITC) برای انجام تعمیرات دورهای در حوض تعمیرات این گروه از آبگیری شد تا برای نخستین بار تعمیرات دورهای این سایز از شناورها در داخل کشور و با دانش مهندسی داخلی به انجام برسد. البته این پایان کار نبود، اعتماد و باور کاپیتان سردشتی و سایر مدیران ارشد شرکت ملی نفتکش ایران به توان نیروهای داخلی باعث شد تا نفتکش دُر با تناژ 320 هزار تن برای انجام تعمیرات دورهای به این گروه مراجعه کند. این نفتکش با 333 متر طول، 60 متر عرض و 30 متر و نیم ارتفاع بزرگترین شناوری است که در حوض تعمیرات این شیپیارد قابل از آب گرفتن است و بهنوعی ایزوایکو با پذیرش این شناور به ظرفیت نهایی در تعمیرات رسید.
تعمیرات این سایز از شناورها که تا پیشازاین در خارج از کشور انجام میشد نهتنها نمود خودباوری صنعت کشتیسازی در ایران بود بلکه از خروج میزان زیادی ارز از کشور جلوگیری نمود. ایزوایکو با انجام کامل تعمیرات این شناور ضمن مخابره پیام روشنِ «خودکفایی کشور در صنعت کشتیسازی» خود رابهعنوان رقیبی قدر در مقابل شیپیاردهای منطقه مطرح کرد.
این گروه تا پایان این سال 6 فروند دیگر از تانکرهای ناوگان شرکت ملی نفتکش را پذیرش و تعمیر کرد که سه فروند نفتکشی که مأموریت خطیر صادرات نفت به ونزوئلا را عهدهدار بودند را نیز شامل میشد. همانگونه که میدانیم شرکت ملی نفتکش در صدر جنگ اقتصادی پرتوان ایستاده تا به صادرات نفت که یکی از مهمترین مؤلفههای اقتصاد کشور است، خدشهای وارد نشود و نقش ایزوایکو بهعنوان یک صنعت استراتژیک و پشتیبان در این میان بسیار حائز اهمیت بوده و هست. در سال 98 بهجز یک پروژهی نظامی یک فروند شناور لوله گذار و یک فروند نفتکش با مالکیت خصوصی نیز پذیرش و تعمیر شد؛ که هرکدام چالشهای منحصر به خود را به همراه داشت.
*تحقق عینی شعار رونق تولید در کشور
تعمیرات شناورها در داخل کشور علاوه بر اشتغالزایی و جلوگیری از خروج ارز که در جای خود به آن خواهیم پرداخت باعث فعال شدن صنایع پاییندستی نظیر صنایع رنگ، فولادسازی، مس باره، صنایع لوله و شیرآلات، کابل و … خواهد شد. شایان ذکر است که تمامی اقلام در کشور و به دست صنعتگران داخلی تولید و عرضهشده و میتوان نتیجه گرفت با فعال شدن صنعت کشتیسازی بهعنوان صنعت مادر صنایع پاییندستی و وابسته به آن فعالشده و ضمن ایجاد اشتغال میتوانیم نمود عینی شعار «رونق تولید» را شاهد باشیم.
*باورمندی به نیروهای متخصص داخلی
همانگونه که شرکت ملی نفتکش ایران و مدیران با درایت آن اهمیت باورمندی به نیروهای متخصص داخلی را درک کرده و با اعتماد به آنها چرخ صنعت کشتیسازی را به حرکت درآوردند، دیگران نیز در ازای سفارش ساخت کشتیهای موردنیاز کشور به خارج، با اعتماد به نیرو و توان مهندسین داخلی سفارش ساخت شناورهای موردنیاز خود را به ایزوایکو میدادند؛ در حال حاضر نهتنها رونق اقتصادی و توسعهی پایدار نصیب کشور شده بلکه ناوگان موردنیاز کشور نیز در دسترس بود و در پیچوخم دور زدن تحریمها ناپدید نمیشد؛ تا در شرایطی که کشور در تنگنای اقتصادی قرار دارد حسرت از دست رفتن بیتالمال بر تن خستهی صنعتگران این مرزوبوم بماند.
در ساخت شناورها به این نکتهی کلیدی توجه کنید که کشتی یک شهر شناور بر روی آب است و خدمهی کشتی بهعنوان شهروندان آن بهمانند هر شهروند دیگری نیازهایی دارد و این شهر شناور در سفرهای کوتاه و بلند خود میبایست جوابگوی تمامی این نیازها باشد؛ پس روشن است که ساخت شناورها میبایست متناسب با نیازهای خدمه صورت گیرد. ازاینروست که از صنایع دکوراسیون داخلی تا صنایع سرد کنند علاوه بر سایر صنایعی که تولیدکننده متریال موردنیاز ساخت سازه است، درگیر و فعال خواهند شد. چرا راه دوری برویم در همین کشورهای آسیای شرقی نظیر کره که امروز بهعنوان یک غول در این صنعت در دنیا مطرح است، دولت بهعنوان یک حامی، پیشگام رفع موانع پیش روی صنعت کشتیسازی است؛ چرا که خوب میدانند تعدد سفارشهای ساخت و تعمیرات موجب فعال شدن صنایع پاییندستی و بهتبع آن باعث رونق اقتصادی، اشتغالزایی، جلوگیری از خروج ارز و به شکل کلی باعث گام برداشتن به سوی توسعهی پایدار را سرعت خواهد بخشید.
در مصاحبهای با مهندس «یوسف جاهد»، مدیر گروه طراحی، ساخت و تعمیرات شناورهای بزرگ روند تعمیرات و برخی آمار و ارقام را جویا شدیم که در ادامه میخوانید.
*انجام کامل تعمیرات شناورها در کشور
مهندس یوسف جاهد، مدیر گروه طراحی، ساخت و تعمیرات شناورهای بزرگ با اشاره به تعمیر 12 فروند شناور در سال 98 گفت: تعمیرات این شناورها باعث شد در حدود 12 میلیون دلار از خروج ارز از کشور جلوگیری شود.
وی با اشاره به اینکه تعمیرات این شناورها در این شیپیارد به شکل کامل انجام میگیرد، افزود: سال گذشته با پذیرش سوپر نفتکش دُر در حوض تعمیرات این شیپیارد، ما به ظرفیت نهایی تعمیرات رسیدیم.
جاهد با بیان اینکه امروز تمام تعمیرات شناورها در داخل کشور و به همت متخصصان داخلی انجام میشود، گفت: تعمیرات معمول مانند رنگ و سند بلاست، تعویض سازه، لولهکشی و … و تعمیرات تخصصی مانند اورهال موتور اصلی، تجهیزات موتورخانه و سیستم رانش ازجمله تعمیرات اساسی است که بر روی این شناورها به انجام میرسد.
مدیر گروه طراحی، ساخت و تعمیرات شناورهای بزرگ با اشاره به سرویس تجهیزات تخصصی که برای اولین بار در کشور انجامشده است، افزود: سرویس PV ولوو، COW ماشین و تعمیر و راهاندازی سیستم ICCP و سایر موارد مشابه نیز برای نخستین بار در کشور انجام شد.
وی در بخش دیگری از صحبتهای خود با اشاره به اهمیت موضوع اشتغالزایی در کشور، اضافه کرد: تعمیرات شناورها بسته به نوع و اسکوپ تعمیراتی بهطور مستقیم برای 250 نفر و به شکل غیرمستقیم برای 500 نفر تولید شغل میکند و تداوم اینگونه تعمیرات میتواند منجر به اشتغال پایدار در منطقه شود.
*صنعت کشتیسازی نیازمند توجه و حمایت بیشتر
در یک جمعبندی کلی میتوان گفت: با تعمیرات 12 فروند شناور در سال 98 که در گروه طراحی، ساخت و تعمیرات شناورهای بزرگ انجام گرفت در حدود 12 میلیون دلار از خروج ارز از کشور جلوگیری شد که در نوع خود بسیار ارزشمند است. همچنین بسته به نوع، اندازه و اسکوپ تعمیراتی شناورها برای تعمیر هر شناور بین 150 تا 250 نفر به شکل مستقیم و بین 300 تا 500 نفر نیز به شکل غیرمستقیم اشتغالزایی صورت گرفته ضمن اینکه صنایع پاییندستی از قبیل فولادسازی، صنایع لولهسازی و شیر آلات، صنایع رنگ، مس باره و … نیز فعالشده که تحقق عینی شعار «رونق تولید» در کشور است.
پس بیراه نیست اگر بگوییم که باورمندی، اعتماد و توجه به نیروهای متخصص داخلی یکی از مهمترین نکاتی است که میتواند کشور را در شرایط تحریم و جنگ اقتصادی بهپیش براند. گرچه در این مسیر سختیهایی نیز وجود خواهد داشت؛ اما نباید از یاد برد که هیچ حلاوتی بدون سختی و کار زیاد به دست نمیآید. صنعت کشتیسازی یکی از صنایع مهم، استراتژیک و مادر کشورمان است اما متأسفانه چه از سوی دولت و چه از سوی مجلس آنگونه که باید موردحمایت و توجه قرار نگرفته این در حالی است که به گواه کارنامهی 9 سال گذشته مجتمع کشتیسازی و صنایع فراساحل ایران (ایزوایکو) هر جا به نیروهای داخلی اعتماد شده علاوه بر نمرهی قبولی افتخار و عزت نصیب کشورمان گردیده است.
